Skip to content

Epi.1: ดวงตา หม่องภา (ตา) กับ มูลนิธิเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา (HRDF)

เรียนรู้…แบ่งปัน…แลกเปลี่ยน…เราทุกคน คือ “สะพานเสียง”

Duangtha 01

หลังการได้รับความรู้เบื้องต้นเพื่อเป็นอาวุธพื้นฐานในการปฏิบัติการต่อไปของช่วงชีวิตประสบการณ์ครั้งแรกในการพาตัวเองเข้ามาเป็นอาสาสมัครใน “โครงการยุวทูตสะพานเสียง” ซึ่งภารกิจหลักของโครงการ คือ เพื่อสนับสนุนและสร้างความเข้าใจอันดีงามระหว่างรัฐ และคนในสังคมผู้เป็นเจ้าของประเทศกับบุคคลผู้เป็น “แรงงานข้ามชาติ”

ข้าพเจ้าเป็นหนึ่งในเยาวชนโครงการยุวทูตสะพานเสียงจากทั้งหมด ๑๒ คน และภารกิจของข้าพเจ้านั้น ข้าพเจ้าจะได้เข้าไปศึกษาเรียนรู้ในองค์กรที่จะช่วยสอนให้ข้าพเจ้ามีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ต่อแรงงามข้ามชาติ ข้าพเจ้าโชคดีที่ได้มีโอกาสเข้าไปทำงานกับองค์กร Human Rights and Development Foundation : HRDF (มูลนิธิเพื่อสิทธิมนุษยชนและการพัฒนา: มสพ) ซึ่งข้าพเจ้าเองรู้สึกตื่นเต้นเป็นอย่างมาก ด้วยภารกิจและความตั้งใจอันท่วมท้นอันมาจากความจำเป็นที่ตัวข้าพเจ้าเองควรจะ “ต้องรู้” ด้วย เนื่องจากข้าพเจ้าเป็นบุตรแรงงานข้ามชาติ จึงทำให้ข้าพเจ้าพอจะทราบเป็นพื้นฐานจากประสบการณ์ตรงรวมทั้งสังคมของประเทศไทยที่กำลังเปลี่ยนไป

สังคมไทยไม่ใช่สังคมเดี่ยวที่ประกอบด้วยคนในชาติเดียวอีกต่อไปหากแต่ความเป็นจริงในปัจจุบันนั้นสังคมไทยกำลังจะกลายเป็นประเทศพหุสังคมที่บรรจุผู้คนหลากชาติพันธุ์ และหลายสัญชาติ ต่างเกิดการปฏิสัมพันธ์กันและกัน ความรู้และความเข้าใจที่ปราศจากอคตินับเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง ที่ควรได้รับการส่งเสริมและสนับสนุน ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว จึงเป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้ข้าพเจ้ามีความสนใจและกระหายอยากร่วมสร้างความเข้าใจและทัศนคติที่ถูกต้องต่อแรงงานข้ามชาติ และโครงการยุวทูตสะพานเสียงจึงเป็นดังแสงสว่างนำทางที่เปิดโอกาส ให้ข้าพเจ้าและเพื่อนยุวทูตฯของโครงการ ได้ร่วมเรียนรู้และแบ่งปันประสบการณ์ดีๆ และส่งต่อสิ่งมีค่านี้แด่เพื่อนร่วมสังคม ให้สังคมและโลกของเรามีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่น่าอยู่มากขึ้น

Duangtha 02

เกือบ ๒ เดือน นับเริ่มตั้งแต่ข้าพเจ้าได้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการยุวทูตสะพานเสียง ทุกๆวันที่ผ่านไปดูมีคุณค่าและทวีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ภาพเลือนลางของความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับแรงงานข้ามชาติที่ข้าพเจ้าเคยมีในงานที่นอกเหนือจากการเกษตรกรรม–บัดนี้ชัดเจนมากขึ้น ข้าพเจ้าได้เรียนรู้ว่าแรงงานข้ามชาติมีความสำคัญอย่างยิ่งในภาคเศรษฐกิจไทย เพราะเขาเหล่านั้น คือ กลุ่มแรงงานที่ทำให้เศรษฐกิจไทยขับเคลื่อนก้าวหน้าต่อไปได้ และพวกเขาเหล่านี้เองที่เป็นผู้ทำงานที่อันตรายและเสี่ยงชีวิตมากกว่า ในงานบางประเภทที่แรงงานไทยไม่ทำ ซึ่งมักเกิดการขาดแคลนแรงงานในงานบางประเภท      บางกิจการ เช่น งานก่อสร้าง งานทางด้านการเกษตร งานค้าขายหน้าร้าน งานแม่บ้าน งานบริการต่างๆ และกรรมกรอื่นๆ เป็นต้น ทำให้นายจ้างเองมีความจำเป็นต้องจ้างแรงงานข้ามชาติแทน แต่นับเป็นเรื่องเศร้าและน่ากังวลอย่างยิ่ง เมื่อกลุ่มแรงงานข้ามชาติผู้อาบเหงื่อต่างน้ำทำงานเพื่อแลกค่าแรงงานนี้ กลับถูกเอารัดเอาเปรียบจากผู้ไม่ประสงค์ดี รวมทั้งการถูกละเลยไม่ให้ความสำคัญในเรื่องสิทธิแรงงานที่เท่าเทียมกันของบุคคลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จึงทำให้คุณภาพชีวิตของแรงงานข้ามชาติยังมีความน่าเป็นห่วงและจำเป็นอย่างยิ่งที่เราทุกคน ควรจะหันกลับมาดูแลใส่ใจเพื่อนร่วมสังคม และชาวอาเซียนด้วยกันมากขึ้น

องค์กร HRDF เป็นองค์กรที่ข้าพเจ้าได้เข้าไปศึกษาเรียนรู้และร่วมทำงานภายใต้ความร่วมมือขององค์กรเพื่อสิทธิแรงงานข้ามชาตินั้น เป็นองค์กรไม่แสวงผลกำไร ที่มีเจ้าหน้าที่คอยบริการช่วยเหลือความรู้ทางกฎหมายในเรื่องสิทธิแรงงานข้ามชาติ เช่น สิทธิในประกันสังคม  สิทธิที่จะได้รับการคุ้มครองทั้งชีวิตและทรัพย์สิน ฯลฯ ปัญหาทั่วไปที่แรงงานมักประสบและเป็นปัญหาที่ไม่ควรที่จะเกิดขึ้นเลย คือ ปัญหาค่าแรง ปัญหาการถูกยึดหนังสือเดินทาง ปัญหาการถูกทำร้ายทั้งทางร่างกายและจิตใจ เป็นต้น โดยสาเหตุส่วนใหญ่ มักเกิดจากการสื่อสารที่ไม่มีประสิทธิผล ความแตกต่างทางวัฒนธรรม รวมทั้งมายาคติเฉพาะบุคคลที่ตีตราคุณค่าของความเป็นมนุษย์ของคนอื่นด้อยค่าลง นำมาสู่ความไม่เข้าใจและเกิดความขัดแย้งกันในที่สุด

แม้ระยะเวลาที่ข้าพเจ้าได้คลุกคลี เรียนรู้เกี่ยวกับแรงงานข้ามชาติจะยังไม่มากนัก แต่ความรู้และประสบการณ์ใหม่ที่ได้มานั้น ไม่สามารถนับค่าราคาได้ องค์กร HRDF เป็นองค์กรที่มีสำนักงานประจำอยู่ในหลายจังหวัด หลายภาค ตัวข้าพเจ้าได้เข้าไปศึกษาเรียนรู้และทำงานที่สำนักงานที่ประจำอยู่ในกรุงเทพมหานคร ช่วง ๒ สัปดาห์แรกเป็นช่วงที่พี่ๆขององค์กร ช่วยสอนในเรื่องของบทบาท และเป้าประสงค์การทำงานขององค์กร ซึ่งเป็นไปเพื่อแรงงานข้ามชาติตามที่กล่าวมาข้างต้น และหลังจากนั้น สิ่งที่น่าตื่นเต้นและถือเป็นเรื่องสำคัญมากทั้งต่อชีวิตของแรงงานและการทำงานของเจ้าหน้าที่ทุกๆคน เมื่อมีกรณีในเรื่องการค้ามนุษย์เข้ามาขอความช่วยเหลือกับทางองค์กร แน่นอนว่าองค์กร HRDF จะไม่เฉย ช่วงนี้เรามีการประสานงานกับหน่วยงานทั้งทางรัฐและองค์กรอิสระหลายองค์กร เพื่อเข้าช่วยเหลือเหยื่อถูกค้ามนุษย์ การทำงานโดยส่วนใหญ่จะเป็นในเรื่องของกฎหมายที่ข้าพเจ้ากำลังพยายามทำความเข้าใจอยู่ เรามีการลงพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูลประกอบการวางแผน ข้าพเจ้าแอบปลื้มใจที่ตัวเองได้เป็นส่วนหนึ่งที่ได้ช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน ในช่วงการเก็บข้อมูล การสอบข้อเท็จจริงกับแรงงาน เป็นช่วงที่ข้าพเจ้ามีบทบาทเต็มที่ที่สุดเพราะความสามารถที่ข้าพเจ้าพูดได้ทั้งภาษาไทยและภาษาเมียนมาร์ได้นั้น ได้ช่วยให้การทำงานขององค์กรและหน่วยงานที่ทำงานร่วมกัน มีความสะดวกและรวดเร็วมากขึ้น การทำงานในสถานการณ์นี้ เวลา คือ ตัวแปรสำคัญของชีวิตเพื่อนมนุษย์ มาถึงวันนี้ วันที่เราสามารถช่วยแรงงานออกมาได้ แต่ทางคดีก็ยังเป็นหน้าที่ขององค์กรที่จะต้องจัดการดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป

Duangtha 03

อย่างที่กล่าวไว้ข้างต้นว่า องค์กร HRDF มีสำนักงานประจำอยู่หลายพื้นที่ ในระยะต่อมา ข้าพเจ้าได้มีโอกาสไปเรียนรู้งานในพื้นที่มหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า พื้นที่ดังกล่าว เป็นพ้นที่ที่ถูกจัดเป็นส่วนของอุตสาหกรรม รวมทั้งสินค้าทางทะเล ซึ่งเป็นสินค้าหลักของไทยที่ส่งออกไปขายยังต่างประเทศ สร้างรายได้เข้าประเทศอย่างมหาศาลต่อปี พื้นที่มหาชัยจึงเต็มไปด้วยผู้ขายแรงงานในภาคต่างๆ บ้างอยู่โรงงาน บ้างทำประมง ฯลฯ เป็นที่น่าสนใจว่า แรงงานหลักและถือว่าแรงงานส่วนใหญ่ เป็นแรงงานข้ามชาติ ที่มาจากประเทศเมียนมาร์ พื้นที่ที่นี่ มีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากพื้นที่อื่นๆ เพราะที่นี่เราสามารถเห็นผู้คนต่างวัฒนธรรม ประเพณี แต่พวกเขาก็สามารถอยู่ร่วมกันได้ มีการติดป้ายประกาศของทางการ ป้ายประกาศรับสมัครคนงานของโรงงาน หรือแม้แต่ร้านค้า ร้านถ่ายรูปตามข้างทาง จะเขียนบนป้ายเป็นภาษาไว้ทั้ง ๒ หรือ อาจ ๓ ภาษา คือ ภาษาไทย ภาษาเมียนมาร์ และภาษาอังกฤษ แรงงานข้ามชาติของพื้นที่ในส่วนนี้ดูมีความเข้มแข็ง อาจเพราะด้วยจำนวนประชากรแรงงานข้ามชาติที่มีมาก รวมทั้งองค์กรอิสระต่างๆเข้าให้ความช่วยเหลือ ที่สำคัญภาครัฐก็ให้ความสำคัญด้วย ข้าพเจ้าจึงได้เห็นการรวมกลุ่มของแรงงานข้ามชาติเอง อย่างเช่น กลุ่ม Migrant Worker Rights Network : MWRN (เครือข่ายเพื่อสิทธิแรงงานข้ามชาติ) ซึ่งกลุ่มดังกล่าวตั้งขึ้น เพื่อให้คำปรึกษาและช่วยเหลือแรงงานข้ามชาติที่ประสบปัญหา มีการเปิดสอนภาษาไทยให้กับแรงงานข้ามชาติที่มีเวลาและมีความสนใจอยากเรียนภาษาไทย มีการเปิดเวทีให้ความรู้กับแรงงานข้ามชาติเรื่องสิทธิของแรงงาน เป็นต้น กลุ่มดังกล่าวได้รับการสนับสนุน ส่งเสริมจากองค์กร HRDF ซึ่งจดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมาย        ในพื้นที่มหาชัยนี้ เราสามารถเห็นการประกอบพิธีการบวชลูกแก้วแบบวัฒนธรรมเมียนมาร์ในวัดที่มีพระเป็นไทย ในพื้นที่นี้เราจะเห็นคนหนึ่งคน มีความสามารถพูดได้อย่างน้อย ๒ ภาษา ไม่ว่าจะเป็นคนเชื้อชาติสัญชาติใดก็ตาม เราจะเห็นความแตกต่างทางวัฒนธรรมซึ่งสามารถปรับและอยู่ร่วมกันได้ ซึ่งจากที่ปรากฏ กลุ่มคนในพื้นที่เหล่านี้ พวกเขาต่างหากที่เข้าใจและกลายเป็นชาวอาเซียนโดยแท้จริง

ข้อสังเกตที่ข้าพเจ้าได้เรียนรู้จากการเข้าร่วมเป็นอาสาสมัครของโครงการฯ คือ 

  • ความไม่เข้าใจกันและกัน อาจจะเป็นความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ระหว่างเพื่อนบ้าน หรือผู้ที่อยู่ร่วมกันในสังคม ซึ่งอุปสรรคสำคัญ คือ ภาษา เมื่อเราไม่สามารถสื่อสารกันได้อย่างเข้าใจถ่องแท้ เมื่อความสามารถของผู้ส่งสารและผู้รับสารมีจำกัด มักก่อให้เกิดปัญหาตั้งแต่เรื่องจิปาถะไปจนถึงเรื่องใหญ่มากระดับอาเซียน

  • ต่อมาเป็นเรื่องของ มายาคติเดิมๆ จริงๆแล้วในโลกนี้ประกอบขึ้นจากความแตกต่าง หลอมรวมเป็นโลกเพื่อให้พึ่งพาอาศัยและเติมเต็มกันและกัน สัจธรรมความจริงข้อนี้ จะทำให้เรารู้สึกอยากเปิดกว้างมากขึ้น จะเป็น “ชาวเรา ชาวเขา หรือชาวอะไร” ก็ตามที เราสามารถเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันได้ 

  • คุณค่าของความเป็นมนุษย์ แรงงานข้ามชาติ คือ บุคคลที่ใช้แรงงานแลกเงินเพื่อหาเลี้ยงชีพและครอบครัว พวกเขาเป็นกลุ่มบุคคลผู้เสียสละทำงานที่เราไม่สามารถทำได้ พวกเขาเป็นส่วนสำคัญที่สร้างรายได้ให้ประเทศ พวกเขาเป็นผู้ยอมเสี่ยงอันตรายเพื่อให้เศรษฐกิจไทยยังคงขับเคลื่อนก้าวหน้าต่อไป “การเป็นคนขายแรงงาน ไม่ได้แปลว่าเขาไม่มีคุณค่า” เพราะฉะนั้นแล้ว สิทธิแรงงานที่มี จึงไม่ใช่การเลือกปฏิบัติ แต่เป็นสิ่งที่เราทุกๆคนควรเคารพ สนับสนุนและส่งเสริม

  • การร่วมสรรค์สร้างสังคม ไม่ใช่หน้าที่คนใดหรือเฉพาะหน่วยงานใด แต่เป็นของทุกๆคน คนทุกคนมีคุณค่าและมีความสามารถที่ต่างกัน ร่วมด้วยช่วยกันไม่เพิกเฉยต่อการถูกเอารัดเอาเปรียบของแรงงานข้ามชาติ  ร่วมเคารพ สนับสนุนและส่งเสริม สิทธิของแรงงานข้ามชาติโดยไม่เลือกปฏิบัติ และการไม่ดูหมิ่น เหยียดหยาม ทำร้ายกันและกันทั้งทางวาจาและการกระทำ

อีกหนึ่งเรื่องซึ่งเป็นความประทับใจส่วนตัวของข้าพเจ้า คือ วันที่ข้าพเจ้าจะได้ไปร่วมรับฟังคำพิพากษาที่ศาลจังหวัดกำแพงเพชร ในคดีแพ่งของน้องนาแอร์ที่เกิดมีข่าวขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ ข้าพเจ้าสนใจคดีนี้เป็นพิเศษเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เพราะเหยื่อเป็นเพียงแค่เด็กหญิงตัวน้อย แต่ถูกทำร้ายทารุณอย่างสาหัส ความเจ็บปวดรวดร้าว ไม่อาจหนีได้แม้เพียงฝัน โทรทัศน์เคยทำข่าวช่วงที่เรื่องเกิดขึ้น แต่ก็ไม่ได้มีการนำเสนอข่าวหลังจากนั้นอีก วันฟังคำพิพากษา ข้าพเจ้าตื่นตั้งแต่ ๓ นาฬิกา (ตี ๓) เพื่อไปขึ้นรถไปกำแพงเพชรที่หมอชิต ภารกิจเรา คือ อยากไปให้ทันศาลอ่านคำพิพากษา ปรากฏว่า รถที่มีกับเส้นทางของเราบวกกับเวลาที่เร่งรีบ คลาดเคลื่อนกันไปหมด ผลคือ เราจึงไปนั่งรถตู้โดยสารไปนครสรรค์ก่อน ซึ่งรถตู้ก็แวะเติมแก๊ส ๒ รอบ พอถึงนครสวรรค์กลับไม่มีรถไปกำแพงเพชร ที่มีรถอยู่ก็ออกช้า แม้เจออุปสรรคแต่การเดินทางของเราก็ยังคงต้องดำเนินต่อไป ทำให้เราต้องเหมารถคันสีเหลือง(เป็นรถโดยสารสองแถว) นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ข้าพเจ้านั่งรถสองแถว แต่นี่เป็นครั้งแรกที่รถสองแถวทำข้าพเจ้าหัวฟู ยุ่งเหยิง เข้าไปในศาล ถึงจะทำให้เสียความมั่นใจไปบ้าง แต่ความตั้งใจเดิมยังมั่นคง เราไปถึงเกือบเที่ยงแล้ว เมื่อไปติดต่อที่ศาลปรากฏว่า “ศาลเลื่อนนัดอ่านคำพิพากษา” ด้วยเหตุผลบางประการ ไปเป็นวันที่ ๓๐ มิถุนายน นี้ ข้าพเจ้ารู้สึกพูดไม่ออก บอกไม่ถูก แต่ก็รู้สึกประทับใจที่ช่วงบ่ายเราได้มีโอกาสเข้าไปคุยกับกลุ่มงานสวัสดิการแรงงานกรณีของน้อง ตามด้วยบะหมี่เกี้ยวชื่อดังเมืองเพชร และข้าวต้มผักบุ้งลอยฟ้า นครสวรรค์

สิ่งที่ข้าพเจ้าตั้งใจอยากให้เกิดขึ้นต่อไปในอนาคตนั้น ข้าพเจ้าก็ยังจะตามหาสิ่งนั้นต่อไป และคิดว่าความคิดดีๆคงจะลอยล่องมา หลังจากที่ข้าพเจ้ายังคงได้เข้าไปทำงานที่เกี่ยวข้องกับแรงงานข้ามชาติ ข้าพเจ้ารู้สึกขอบคุณในโอกาสที่ “โครงการสะพานเสียง” มอบให้รู้สึกขอบคุณ “พี่ๆจากองค์กร” ที่ช่วยแนะนำและให้คำปรึกษา และรู้สึกมีความสุขที่สุดที่(ท่านๆอ่านจนตัวหนังสือตัวสุดท้าย)ได้ร่วมแบ่งปันและอยากแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านแรงงานข้ามชาติ

โปรดติดตามตอนต่อไป…

Advertisements

1 reply »

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

w

Connecting to %s

Google Translation

%d bloggers like this: